استاد محمد رضا حکیمی(دام عزه)

استاد محمد رضا حکیمی(دام عزه)

استاد محمّدرضا حكیمی فرزند حاج عبدالوهاب در سال ۱۳۱۴ در مشهد مقدس زاده شد. پس از گذراندن دوران دبستان، به حوزة علمیّة«نوّاب» وارد شد و در میان هم‌درسانِ خویش، خوش درخشید. به زودی در بسیاری از شاخه‌های علوم حوزوی و معارف دینی، «مرجع تحقیقِ» طلّاب جوان و كثیری از دانشجویان و جوانان در بیرون از حوزه گردید. از محضر عالمانی عامل همچون ادیب نیشابوری، آیت الله حاج سید محمّدهادی میلانی، شیخ هاشم و شیخ مجتبی قزوینی، حاج میرزا احمد مدرّس، شیخ غلامحسین محامی بادكوبه‌ای و… كسب علم كرد و با بزرگانی همچون علّامه امینی، سیّد ابوالحسن حافظیان، شیخ علی اكبر الهیان و… مأنوس شد. شیخ آقا‌بزرگ تهرانی، در سال ۱۳۸۰ قمری ـ هنگامی كه حكیمیِ جوان، حدود ۲۳ سال داشت به ایشان اجازة روایت و نقل حدیث داد و این، افتخاری بس سترگ است. فرزانه خراسان، سال‌ها در انجمن‌های ادبیِ «فردوسی» و «قهرمان»، حضور یافت و با اكابر فرهنگ و ادب، یار گشت. در «مرگ‌آباد تحجّر و مقدّس‌مآبی»، «سرود جهشها» را آفرید و در پهنه‌های شب‌گونِ بیداد، «آوای روزها» را پدید آورد. نثر شورانگیز او بی‌تردید، از نمونه‌های فاخر نثر فارسیِ معاصر است كه حیرت و تحسین اهل نظر را به همراه داشته است. قصاید فاخرِ استاد به زبان تازی، از دانش گسترده و تواناییِ فوق‌العادة ایشان حكایت می‌كند. قصایدی كه علّامه‌ی سمنانی، ادیب نیشابوری، بدیع‌الزّمان فروزانفر و دیگران را به اِعجاب و آفرین واداشت. ادیب نیشابوری، حكیمیِ ۱۹ ساله را «متنبّیِ جوان» لقب داد و استاد فروزانفر، او را در سراسر دانشگاه‌های ایران، بی‌همال معرّفی كرد. مهدی اخوان ثالث در مجموعة «ارغنون» ـ نخستین اثر منتشرشده‌ی خویش ـ شعری را به«سربدارِ امروزِ خراسان»، محمّدرضا حكیمی، تقدیم كرد.

استاد، پیوسته در آثار خویش از شاعران متعهّد شیعه هم‌چون كمیت بن زید اسدی، دعبل بن علی خزاعی، ابوفراس حمدانی، سیّد حمیری و… تجلیل كرده و یاد نام‌آوران شعر پارسی را كه در آفاق حماسه و اقدام، ارزش‌بانی كرده‌اند، گرامی داشته است. شیوة ایشان در مصاحبت با ادیبان و اهل هنر، یادآور سیره عالمانی چون شیخ مفید، سیّد رضی، سیّد مرتضی، شیخ ابوالنّضر عیاشی، شیخ طوسی، بحرالعلوم و… است در مجالست و دوستی با این طایفه. استاد حكیمی با شاعران بزرگی همچون مرحوم عماد خراسانی، مرحوم غلامرضا قدسی، مرحوم امیری فیروزكوهی، مرحوم شهریار، نعمت‌الله آزرم و… نیز دوستی داشت. مراسلات استاد با مفاخری نظیر علّامه امینی، دكتر احمد مهدوی دامغانی، دكتر سیّد حسین نصر، پروفسور فضل‌الله رضا و… خواندنی و درس‌آموز است.

فرزانه خراسان را از معاشرت با علّامه جلال‌الدّین همایی، دكتر محمّد معین، پروفسور حسابی، آیت‌الله طالقانی، شهید دكتر بهشتی، آیت‌الله شهید مطهّری، علّامه محمّدتقی جعفری، استاد محمّدتقی شریعتی، پروفسور عبدالجواد فلاطوری، دكتر احمد آرام و… خاطراتی شیرین است. ایشان در سال ۱۳۴۹، با یاری و مساعدتِ دوستی دیرین، مرحوم دكتر سیّد جعفر شهیدی، یادنامه‌ای سترگ در تجلیل از صاحب الغدیر فراهم آورد.

چنانكه پیش از این نیز یاد كردیم، علّامه حكیمی از معدود شاعرانی است كه «ذوالّلسانین» است یعنی به دو زبان فارسی و تازی، طبع‌آزمایی كرده است. تا كنون فاضلی را ندیده‌ایم كه به شأن رفیع استاد، در علم و اخلاق و ادب و معرفت، معترف نباشد؛ چه در میان عالمان دینی و چه در میان استادان و متفكّران دانشگاهی.

نگارش دایر‌ة‌المعارف حدیثیِ«الحیاة»، از جمله آثار ارزشمند استاد است كه به قول ظریفی، «كار اسلام را با همه، یكسره كرد». از این اثرِ پُر ‌ارج كه استاد با همكاریِ برادران خویش، شیخ محمّد و شیخ علی حكیمی نگاشته، تا كنون هشت مجلّد به چاپ رسیده است. دوره كامل الحیاة، ۱۴ جلد خواهد شد.

اخلاص حكیمی در دفاع از مكتب اهل بیت(ع) و حقوق محرومان و مستضعفان جامعه، به حدّی بوده كه تا كنون هیچ جایزه‌ای را از هیچ ارگانی نپذیرفته و به برگزاریِ هیچ آیینی در تجلیل از او و آثارش، رضایت نداده است. واژه‌واژه آثار او، بوی حماسه و خون می‌دهد؛ حماسه‌ی آزادی و برابری، راستی و فرزانگی، توحید و یگانگی، عدالت و جاودانگی.

آثار استاد را می‌توان در پنج دسته، طبقه‌بندی كرد:
۱- آثاری كه در معرّفی و شناساندنِ مكتب تفكیك نگاشته شده‌اند هم‌چون «مقام عقل»، «اجتهاد و تقلید در فلسفه»، «معاد جسمانی در حكمت متعالیه»،«الهیّات الهی و الهیّات بشری»، «مكتب تفكیك» و…
۲- آثاری كه در زمینه روایات اهل بیت(ع) و ترجمه و تبویب احادیث تألیف شده است از جمله دایرة‌المعارف «الحیاة»، و به نوعی «گزارش»، » و…
۳- آثاری كه شناساننده اسلام نجات‌بخش و آموزنده دستورات فردی و اجتماعیِ این آیین آسمانی‌اند هم‌چون «كلام جاودانه»، «خورشید مغرب»، «امام در عینیّت جامعه»، «مرام جاودانه»، «جامعه‌سازی قرآنی»، «پیام جاودانه»،«ادبیّات و تعهّد در اسلام» و…
۴- آثاری كه در تجلیل از زحمات و مجاهدات مفاخر اسلام نوشته شده و تصویرگر چهره روشنی‌بخشِ این رادمردان است چونان «سپیده‌باوران»، «بیدارگران اقالیم قبله»، «حماسه غدیر»، «شیخ آقابزرگ»،‌ «میرحامدحسین»، «شرف الدّین» و…
۵- آثاری كه مجموعه‌ای از مقالات استاد را در بر می‌گیرند نظیر «عقل سرخ»، «آنجا كه خورشید می‌وزد»، «نان و كتاب»، «عاشورا و غزّه» و…

منبع: hakimi.mihanblog.com